Muren

Welke muurbekleding is het beste voor je huis? Leempleister is populair en heeft weinig nadelen. Bij gips moet je aandacht hebben voor de oorsprong van de grondstof. Wil je verven? Dan heb je een ruime keuze aan duurzame producten. Gebruik je liever behang? Let dan op de samenstelling van het papier en de lijm. Algemeen gaat de voorkeur naar een natuurlijke en ‘ademende’ bekleding. Werk ze zo af dat ze zo weinig mogelijk stof produceren.

Leem

Leempleisters bestaan in allerlei kleuren en zijn vrij makkelijk zelf aan te brengen. Leem is een uitstekende vochtregulator en zorgt voor een aangenaam woonklimaat. De pleisters komen meestal recht uit de natuur, zonder toevoeging van kleurstoffen. Sommige merken voegen methylcellulose toe om het stofgehalte van de leempleister te verminderen. Methylcellulose komt ook voor in behangerslijm en is onschadelijk. Je kan ook werken met leemblokken. Die kan je onbehandeld laten, pleisteren of schilderen.

Gips

Gipspleisters bestaan er in verschillende soorten: de pleisters die je moet uitsmeren en de gipsplaten. Gipskartonplaten bestaan uit gips met een laagje karton errond. Bij gipsvezelplaten is het gips vermengd met (cellulose)vezels. De laatste zijn zwaarder, maar ook steviger.

Let op de oorsprong van het gips. Naast natuurgips, bestaat ook rogips en fosfogips. Rogips is een restproduct van elektriciteitscentrales. het ontstaat als gevolg van ontzwaveling van de rookgassen. Fosfogips is een restproduct van de productie van fosforzuur of van sommige kunstmeststoffen. Het laatste heeft een hogere radioactiviteit en mag in veel landen niet meer gebruikt worden.

Verf

Zelden laat je gips onbehandeld. Meestal komt er behang of een verflaag over.

Kalkverf is een natuurlijk product dat je zeer eenvoudig kan verwerken. Het geeft een prima vochtregulering in de kamer. Kalkverf geeft echter af als je er met je kleren tegen schuurt. Om dat te vermijden kan je de verf mengen met lijnolievernis of waterglas. Of je kan ook kalkcaseïneverf gebruiken. Kalkcaseïneverf wordt gebonden door de aanwezigheid van caseïne, een melkeiwit. Kalkverven en kalkcaseïneverven bevatten geen oplosmiddelen. Je lost ze als poeder gewoon op in water.

In de handel vind je nog andere natuurverven. Het zijn meestal de meest gezonde en minst milieuschadelijke alternatieven. De basisgrondstoffen bestaan uit minerale of plantaardige bestanddelen: minerale stoffen, plantaardige oliën, natuurlijke harsen en wassen. Sommige bevatten een natuurlijk oplosmiddel, zoals natuurlijke gomterpentijn of citrusverdunner; andere hebben water als verdunner. Een aantal natuurverffabrikanten mengt de natuurlijke basisgrondstoffen met isoparafinen als oplosmiddel. Isoparafine is een gezuiverd aardolieproduct.

Laat je niet vangen door de term ‘milieuvriendelijke’ of ‘watergedragen’ verf. Meestal gaat het hierbij om verven waarvan de basisgrondstoffen petrochemische producten zijn, zoals latex, acryl of vinyl. Waterverdunbare verven hebben geen solventgeur en je kan ze onder de kraan uitspoelen met water in plaats van white spirit. Doe dit liever niet met latex-, acryl en vinylverven. Deze petrochemische grondstoffen zijn bijna onafbreekbaar. Ook de verf die het Europese Milieukeurmerk draagt, valt hieronder. De productie ervan is wel een stuk milieuvriendelijker.

Kies je voor verf met het Natureplus label, dan zit je goed. Natureplus is een internationaal kwaliteitskeurmerk voor de duurzaamheid van bouwproducten in het algemeen.

Behang

Als je voor behangpapier kiest, vermijd dan vinylbehang of behang van andere kunststoffen. Die trekken meer stof aan dan papieren behang. Ook textielbehang is gevoelig voor stofophoping, net zoals structuurbehang. Structuurbehang is meestal vinyl- of glasvezelbehang of soms ook papierbehang met een reliëfstructuur. Uit synthetische behangsoorten kunnen meer schadelijke substanties vrijkomen. Vaak zijn ze ook met fungiciden behandeld. In tegenstelling tot papieren behang, beletten ze een goede vochthuishouding: de muren kunnen niet meer ademen.

Velen denken dat glasvezelbehang schadelijk is voor de ademhalingswegen. Dit is niet het geval. De vezels zijn te grof om zich vast te zetten in de longen. Wel kan je huid ervan irriteren zolang de vezels niet door een verflaag gebonden zijn. Ook de kunstharslijmen die je nodig hebt voor kunststof- en glasvezelbehang zijn niet onschuldig. Tenslotte vergt het smeltproces van glas veel meer energie dan de aanmaak van bijvoorbeeld papierbehang. Het meest milieu- en kostenvriendelijk is rijstpapier (ook ‘schilderbehang’ of ‘Raufasertapeten’ genoemd). De ‘rijstkorreltjes’ die je in het papier ziet, zijn eigenlijk houtvezeltjes. Rijstpapier met het Blaue Engellabel bevat minstens 80 % recyclagepapier. Het is stevig en je kan het overschilderen in de kleur die je wenst.

De alledaagse, eenvoudige behangerslijm op basis van methylcellulose is onschadelijk voor de gezondheid. Hoe ‘straffer’ de lijm, hoe meer stoffen zijn toegevoegd die gevaarlijk of milieubelastend kunnen zijn. Gebruik voor gewoon behangpapier dus geen lijmen die voor zwaardere toepassingen gemaakt zijn.

Tips

• Werk je muren zo af dat ze zo weinig mogelijk stof produceren of ophopen.
• Kies voor een natuurlijke en ‘ademende’ afwerking van je muren.

Meer informatie

• Alle informatie over labels vind je op www.labelinfo.be.
• Wil je meer informatie over gezonde en milieuvriendelijke producten, surf dan naar de website van het Vlaams Instituut voor Bio-ecologisch bouwen en wonen, www.vibe.be.
• Milieu Advies Winkel (Oost-Vlaanderen)

• Verschillende rubrieken in de databank van VIBE (Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch wonen en bouwen):
  • pleisters
  • verven en aanverwante
  • wand- en plafondafwerking
  • wand- en plafondplaten
  • wandconstructie
• Vind verdelers van duurzame verf en andere producten via deze link naar www.greenbazaar.be
• Ook in de MeMO gids (Mens en Milieuvriendelijk Ondernemen) vind je adressen van producenten en verdelers van ecologische bouwmaterialen.
• Voor een lijst van verkooppunten van hout met FSC label: fsc.wwf.be.