Consument heeft te weinig mogelijkheden om zich te weren tegen reclame

donderdag, 22 november 2001 23:00

Niet-Winkeldag 24 november 2001

Netwerk Bewust Verbruiken pleit voor consuminderen

In 2000 investeerde de reclamesector meer dan 70 miljard BEF in de Belgische media. Dit is evenveel als het totaal aan onbetaalde schulden van de bevolkingsgroep die af te rekenen heeft met schuldoverlast! Samen met haar leden klaagt het Netwerk Bewust Verbruiken (NBV) deze enorme verspilling van budgetten aan. Naar aan leiding van de Internationale Niet-Winkeldag op 24 november wil het NBV de publieke opinie bewustmaken van de mate waarin reclame een obstakel vormt voor het stimuleren van duurzame consumptiegewoonten.

Reclame is een typisch product van onze consumptiemaatschappij. Reclameboodschappen roepen in klank en beeld op tot steeds meer consumeren. Er wordt een kunstmatige behoefte gecreëerd naar producten waar we anders nooit aan zouden denken. Reclame houdt de economie draaiende, maar er is een keerzijde aan deze medaille. Reclame legt sociale druk op mensen om te voldoen aan het model dat ze voorschotelt. Om er bij te horen moet men mooi, gezonden jong zijn. Bovendien leidt het door de reclame opgedreven consumptieniveau tot een versnelde uitputting van natuurlijke hulpbronnen, een hogere energieverspilling en een opstapeling van afvalstoffen. Een situatie waar ontwikkelingslanden slachtoffer van zijn. Reclame maakt geen onderscheid op basis van duurzame ontwikkeling, integendeel, vaak wakkert ze milieuvervuilend gedrag aan, zoals in het geval van insectenverdelgers, wegwerp reinigingsdoekjes of automerken. Of ze gaat nog verder en gebruikt groene of duurzame argumenten, die niet altijd correct zijn, om een product beter verkocht te krijgen. Reclame maakt wel onderscheid op basis van "de meestbiedende": kleine bedrijven die duurzame ontwikkeling hoog in het vaandel dragen beschikken veelal niet over de nodige budgetten om kleurrijke en goedklinkende reclameboodschappen ruim te verspreiden.

Reclame wordt ook alsmaar meer overrompelend. In België zijn de totale uitgaven voor reclameberichten in de massamedia gestegen van 40 miljard BEF in 1993 naar 73 miljard BEF in 2000. Dit is een stijging van 75% in 7 jaar. De groei vertraagt in 2001, maar blijft bestaan. Investeringen in televisiereclame vertegenwoordigen het grootste deel met een bedrag van 29,4 miljard BEF in 2000, tegenover 12,2 miljard BEF in 1993. Op de tweede plaats komt de geschreven pers: 26 miljard BEF in 2000 tegenover 18,8 miljard BEF in 1993. Het reclamebedrag dat in 2000 in de Belgische media geïnvesteerd werd, komt ongeveer overeen met het totaal van de onbetaalde schulden van de bevolkingsgroep die af te rekenen heeft met schuldoverlast. Mondiaal zijn de cijfers nog schrijnender. Wereldwijd wordt 1000 miljard dollar besteed aan reclame en marketing. Dat is meer dan 10 maal het jaarlijkse bedrag van 80 miljard dollar dat nodig is om te zorgen voor onderwijs (6 mld.), drinkwater (9 mld.), basisgezondheidszorg en voedsel (13 mld.)voor iedereen, voor gezonde bevallingen voor alle vrouwen (12 mld.) én voor uitroeiing van de ergste armoede (40 mld.) samen.

Consumenten hebben maar weinig mogelijkheden om zich te weren tegen reclame. Er is de inmiddels gekende zelfklever "geen reclame drukwerk" voor de brieven bus of men kan zich inschrijven op de Robinson-lijst van de Belgische Vereniging voor Direct Marketing (BDMA) om geen geadresseerde reclame meer te ontvangen. Wat weinig consumenten weten is dat in het geval van flagrante inbreuken tegen misleidende of mensonwaardige reclame, men een klacht kan neerleggen bij de Jury voor Eerlijke Praktijen inzake Reclame (JEP).

Milieu- en consumentenorganisaties pleiten in de Commissie voor Milieu etiketteringen - reclame (CMER) reeds lang voor de toepassing van alternatieve sancties bij misleidende milieureclame,zoals bijvoorbeeld een publicitaire tegencampagne. Enkel zo'n aanpak heeft een voldoende afschrikkend effect. Ook pleit het Netwerk Bewust Verbruiken voor een verbod op reclame voor milieubelastende producten, zoals pesticiden. Het NBV juicht dan ook het nakende verbod op reclame voor elektrische verwarmingstoestellen toe.

Zelf zet het Netwerk Bewust Verbruiken zich in om consumenten te sensibiliseren voor een mens- en milieuvriendelijk consumptiepatroon. Consumenten kunnen steeds bij het NBV terecht voor informatie en nuttige tips over consuminderen: http://www.bewustverbruiken.be

Dit persbericht wordt ondertekend door: Netwerk Bewust Verbruiken Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen Ecolife Ethisch Vegetarisch Alternatief (EVA) Fair Trade Organisatie FOS Socialistische Solidariteit Krentenier Kristelijke Arbeidersjongeren (KAJ) Netwerk-Vlaanderen Oxfam-Wereldwinkels Stof en Aarde Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze (Velt) Vlaams Overleg Duurzame Ontwikkeling (VODO)

Voor meer informatie:

• 0486/872.871, Dit e-mail adres is beschermd tegen spambots, u heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. , Tineke Van Engeland, Netwerk Bewust Verbruiken vzw
• 0485/94.30.90, Dit e-mail adres is beschermd tegen spambots, u heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. , Esmeralda Borgo, Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen vzw

Bronnen:

• Onderzoeks-en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties (OIVO), Centrum van Informatie over de Media (CIM), Human Development Report (HDR)
• http://www.koopniets.nl
• http://www..adbusters.org
• Ook het Waalse Réseau Eco-Consommation wijst op de niet-winkeldag van 24 november op de macht van de reclame. Hun uitgebreid dossier is in te kijken op http://www.ecoconso.org

Voeg je reactie toe