Samenvatting standpuntentekst

Hieronder lees je een samenvatting van de standpuntentekst van NBV vzw, die door de lidorganisaties onderschreven is.

De volledige standpuntentekst kan je hier lezen of hier downloaden. (pdf, 186 kB)

NBV: Bewust verbruiken voor een duurzame wereld

Netwerk Bewust Verbruiken vzw (NBV) is een informatie- en actienetwerk dat mens- en milieubewust verbruiken mogelijk wil maken en stimuleren. Het NBV is midden 1998 opgericht door een groot aantal consumenten-, derdewereld- en milieuorganisaties. Intussen, halfweg 2007, heeft NBV een 40-tal leden. Samen met die leden, wil NBV streven naar een andere manier van consumeren, die toelaat te werken aan een duurzamere wereld.

Netwerk Bewust Verbruiken vertrekt van drie belangrijke uitgangspunten:

Vooreerst plaatst NBV de economie ten dienste van de mens in zijn omgeving. De mens staat centraal. Via economische processen worden de reële behoeften van de mens vervuld. Dit gebeurt met goederen en diensten die kwalitatief degelijk moeten zijn, betaalbaar voor iedereen en op een ecologische en sociaal verantwoorde manier tot stand gekomen. Een economie die bijdraagt tot het welzijn van deze en toekomstige generaties, spoort samen met duurzame ontwikkeling. De rol van het Noorden is daarbij cruciaal. Enkel een fundamentele ommezwaai in het Noorden, kan ruimte vrij maken voor het Zuiden om eigen ontwikkelingskeuzes te maken. Die is bovendien nodig om toekomstige generaties een kans op een leefbare wereld te bieden.

Ten tweede, consumenten kunnen iets veranderen. Als consument heb je heel wat mogelijkheden in handen: gaande van fair trade aankopen, kiezen voor ethische beleggingen tot zelf aan afvalpreventie doen. Aan de hand van briefkaartacties, petities en ludieke demonstraties kunnen consumenten bedrijven of de overheid onder druk zetten. Als gevolg van de maatschappelijke druk kiezen meer en meer bedrijven nu al voor één of andere vorm van duurzaam ondernemen.

Ten derde, consumenten moeten hun recht op duurzame producten claimen.

Consumenten spelen een cruciale rol bij duurzame ontwikkeling via hun keuzes en door stil te staan bij hun reële behoeften.

Toch is duurzame consumptie niet alleen een verantwoordelijkheid van consumenten alleen. Netwerk Bewust Verbruiken onderscheidt verschillende spelers op de markt, die elk vanuit hun eigen invalshoek kunnen bijdragen.

Bedrijven, zowel producenten als de distributiesector moeten verder durven denken dan de wettelijke minimumverplichtingen. Duurzaam ondernemen zou een evidentie moeten zijn, en rapportering daarover leidt tot meer transparantie over de bedrijfsvoering. Ecologisch en sociaal verantwoorde goederen en diensten zouden het uitgangspunt moeten zijn waarnaar wordt gestreefd via continue innovatieprocessen. De distributiesector kan haar rol versterken door duurzame producten een prominente plaats te geven in de winkelrekken. Meer en betere communicatie met de klant over de duurzame eigenschappen van het product is noodzakelijk. Maar zelf dienen ze ook een correcte politiek te voeren in hun relaties met de onderaannemers door duidelijke contracten, eerlijke prijzen en het streven naar lange termijn relaties. In zo’n context is het ook beter haalbaar om bijkomende eisen qua duurzaamheid te stellen.

Lokale, Vlaamse, federale en Europese overheden kunnen belemmeringen voor duurzame consumptie opheffen. Samen beschikken ze over heel wat beleidsinstrumenten die ze kunnen inzetten om te komen tot een correctere prijsvorming of om te consument beter te informeren. Product- en procesnormen zorgen voor minimale wettelijke verplichtingen, die ook voldoende moeten worden gehandhaafd. Via het eigen aankoopbeleid kan de markt voor duurzame producten en diensten gestimuleerd worden.

NGO’s en het bredere middenveld kunnen de kaart van de bewuste verbruiker trekken door een collectieve stem te laten horen. Ook hebben ze een belangrijke rol bij het informeren en sensibiliseren van de verbruikers. Ook deze organisaties kunnen de duurzame markt stimuleren via de eigen aankopen.

En tenslotte zijn ook de wetenschappelijke wereld (via hun onderzoeksprioriteiten) en de media (als essentieel communicatie-instrument) belangrijk bij het realiseren van duurzame consumptie.

Samen met al deze spelers ziet Netwerk Bewust Verbruiken vier uitdagingen.

Vooreerst willen we de consumptiemaatschappij laten evolueren naar een samenleving waar welzijn centraal staat. Vandaag is consumeren een manier om een eigen identiteit en sociale status te bereiken. De consumptiemaatschappij doet mensen geloven dat authenticiteit in externe zaken en bezittingen te vinden is. Enorme geldstromen worden besteed aan reclameboodschappen die uitgaan van een onbereikbaar ideaalmodel dat mensen moeten bereiken om erbij te horen. Onze vrije tijd vullen we met uitgeven van geld en met alleuitwassen vandien, onder de vorm van fun-shopping, runshopping en demonstreren van bezittingen. Netwerk Bewust Verbruiken onderlijnt het belang van campagnes door de overheid en NGO’s met het oog op bewustwording en gedragsverandering. Deze campagnes zijn gericht op het activeren van mensen, zodat zij elkaar stimuleren om de meerwaarde van een menselijker consumptiegedrag te ontdekken. Tot nog toe verdwijnen dergelijke campagnes vaak in het niets in vergelijking met de overmaat aan reclameboodschappen op radio, televisie, in tijdschriften, op straat en internet. De overheid zou extra middelen kunnen genereren door een belasting op reclame, waarmee dergelijke sensibilisatie- en informatiecampagnes gefinancierd worden.

Ten tweede moeten consumenten beter toegang tot informatie krijgen. Momenteel krijgen zij onvoldoende informatie over de milieu- en sociale omstandigheden waarin een product gemaakt en verhandeld wordt. Als er al informatie is via het etiket of een label, dan is die niet per definitie betrouwbaar of duidelijk. De wildgroei aan zelfdeclaraties moet dringend de kop ingedrukt worden. Betrouwbare labels, door derden toegekend en onafhankelijk gecontroleerd op basis van een reeks duidelijke en vooraf bepaalde criteria, verdienen de steun van de overheid. Maar ook een verplichte etikettering (vergelijkbaar met de energie-etikettering bij elektrische huishoudelijke toestellen) en het opnemen van ingrediëntenlijsten (bv. bij verven, vernissen, schoonmaakmiddelen) zijn essentieel. Best zou een permanente informatielijn (elektronisch, telefonisch en schriftelijk) en een netwerk van informatiewinkels worden geïnstalleerd om consumenten bij te staan in hun zoektocht naar en de interpretatie van informatie over producten, diensten en bedrijven.

Ten derde moeten de prijzen àlle kosten weerspiegelen en moet de prijsvorming transparanter worden. Vandaag hebben consumenten geen zicht op de wijze waarop de prijs van een maaltijd, treinticket of t-shirt tot stand komt. Milieukosten worden niet in de prijs opgenomen. Een gelijkaardige redenering geldt voor de goedkope textielarbeid in ontwikkelingslanden. Prijzen worden gevormd door de markt, door het spel van vraag en aanbod. Grote distributeurs gebruiken hun machtspositie om de aankoopprijs tot een absoluut minimum te reduceren, en houden geen rekening met de werkelijke kosten van het product. Op het eerste zicht lijkt dit voordelig voor de consument, die kan genieten van goedkope producten, maar op termijn gaat dit allemaal ten koste van kwaliteit en diversiteit. Vooral kleine of lokale producenten, die niet kunnen concurreren tegen grootschalige producenten, zijn de dupe. De distributiesector heeft hier duidelijk een cruciale rol (eerlijke aankoopprijzen en contracten met onderaannemers, streven naar lange termijn relaties). De overheid zou hier ook kunnen ingrijpen door marktcorrecties toe te passen (ecotaksen, minimumprijzen voor basisproducten).

Tenslotte zouden duurzame producten en diensten beter bereikbaar moeten zijn. Duurzame producten en diensten zijn niet steeds gemakkelijk te vinden in het gangbare circuit. Ecologische verf, eerlijke kleding, houten meubelen uit duurzaam beheerde bossen,... het vergt zoekwerk om ze te vinden. En consumenten houden er niet van om veel tijd te verliezen met boodschappen doen. Ook hier is de distributiesector cruciaal. Zij kunnen hun aanbod duurzame producten uitbreiden, een opvallende plaats in het winkelrek geven en de aandacht er op vestigen. De overheid kan middelen uittrekken voor de financiële en logistieke ondersteuning van alternatieve, duurzame verkoopsystemen (voedselteams, sociale economieprojecten, innoverende projecten rond afzet en samenwerking van duurzame producenten). En bewuste consumenten kunnen de vraag naar duurzame producten blijven stellen en er blijven voor kiezen. Zo wordt het duidelijk dat er een markt voor bestaat.

Deze standpuntentekst wordt onderschreven door de leden van NBV vzw.

Kan uw organisatie zich vinden in deze tekst en heeft u eveneens interesse om lid te worden? Stuur dan een gemotiveerd mailtje naar Dit e-mail adres is beschermd tegen spambots, u heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. , zodat we u de nodige informatie kunnen bezorgen.

Aantal reacties (1) - Voeg je reactie toe