Het Netwerk Bewust Verbruiken vzw (NBV vzw) is een Vlaams samenwerkingsverband van organisaties, actief op het gebied van consumenten, milieu, derde wereld, arbeidersrechten, anders omgaan met geld, sociale economie, enzovoort, dat door middel van netwerking, informatie, campagnes en projecten een sociaal én ecologisch verantwoord consumptiegedrag en dito productiewijzen stimuleert met het oog op het bereiken van duurzame ontwikkeling.
Hieronder lees je een inleiding op de standpuntentekst van NBV vzw, die door de lidorganisaties onderschreven is.
De volledige standpuntentekst kan je hier downloaden. (pdf, 186 kB)
Voor NBV vzw is de basisdoelstelling van de economie ervoor te zorgen dat de
reële behoeften van mensen worden vervuld. Van aangeboden goederen en diensten verwacht
NBV vzw dat ze kwalitatief goed zijn, betaalbaar voor eenieder en op een ecologisch én sociaal
verantwoorde manier tot stand komen. Een economie die bijdraagt tot het welzijn van huidige en
volgende generaties spoort samen met duurzame ontwikkeling. In onze huidige vrije markteconomie
staat winstmaximalisatie voorop. Het aanbod aan producten beantwoordt niet helemaal aan de reële
vraag, hoogwaardige producten moeten vaak het veld ruimen voor goedkopere producten van lage
kwaliteit. Erbarmelijke arbeidsomstandigheden of negatieve milieueffecten door industriële ontplooiingtonen aan hoe blind een ongecorrigeerde markteconomie kan zijn.
De politieke manoeuvreerruimte van nationale en internationale overheden om corrigerend op te
treden wordt steeds kleiner. Niet alleen domineren transnationale ondernemingen de wereldhandel,
ook de relatie tussen producent en consument wordt steeds complexer. Economie isalomtegenwoordig. Steeds meer domeinen worden ingepalmd door de markt. Voor een gezondesamenleving is het noodzakelijk dat bepaalde domeinen, zoals onderwijs of cultuur, onafhankelijk vancommerciële overwegingen kunnen bestaan.
NBV vzw ijvert voor duurzame productie en consumptie als basis van een ontwikkelingsmodel dat economische, sociale en ecologische doelstellingen in evenwicht brengt. De rol van het Noorden daarin is cruciaal, want het ontwikkelingsmodel van de industrielanden is niet uit te breiden over de hele wereld. Enkel een fundamentele ommezwaai in het Noorden, kan ruimte vrijmaken voor het Zuiden om eigen ontwikkelingskeuzes te maken en biedt toekomstige generaties een kans op een leefbare wereld.
Het geïndustrialiseerde ontwikkelingsmodel zoals het op dit moment bestaat in het Noorden, is onmogelijk uit te breiden over de hele wereld. Het gaat immers gepaard met een groeiende kloof tussen rijk en arm, en met toenemende ecologische en sociale ontwrichting. Het Noorden moet zijn model veranderen, wil de wereld leefbaar blijven voor huidige en toekomstige generaties in Noord en Zuid.
Over het algemeen is iedereen het erover eens dat duurzame ontwikkeling minstens vier dimensies heeft: een sociale (rechtvaardigheid op wereldvlak), een ecologische (respect voor de draagkracht van de aarde), een participatieve (het betrekken van burgers in de bepaling van een duurzaam beleid) en een economische (productie en consumptie voor behoeftebevrediging). Soms wordt daar nog een vijfde aan toegevoegd, nl. een ethische dimensie. De problematieken van sociaal onrecht, kinderarbeid, werkloosheid, armoede, uitputting van de natuurlijke bronnen en milieuvervuiling wordenmet elkaar verbonden in het concept 'duurzaamheid'. Milieucrisis, ontwikkelingscrisis en energiecrisis vormen een geheel.
Duurzame ontwikkeling gaat over klimaatverandering, biodiversiteit, werkgelegenheid, milieu eneconomie, gelijke verdeling van de welvaart: alle aspecten die belangrijk zijn voor een duurzame ontwikkeling van de maatschappij, waarbij voldaan wordt aan de behoeften van deze generatie zonder de mogelijkheden teniet te doen van de komende generaties om in deze behoeften te voorzien. De term duurzame producten en diensten zoals gebruikt in deze tekst, staat voor producten en diensten die volgens deze integrale definitie van duurzame ontwikkeling tot stand komen.
NBV vzw is ervan overtuigd dat consumenten de macht hebben om iets te veranderen. Consumenten-
(re)acties zijn niet nieuw. Op het einde van de 19de eeuw ijverden vakbonden voor een eerlijke
broodprijs. Later namen consumentenorganisaties en anderen die rol over. De opkomst van de
wereldwinkels in de 60er jaren wees op de noodzaak van een eerlijke internationale handel. In de
jaren '70 waren consumentenboycots de orde van de dag. In de 80er jaren speelden ecologische en
gezondheidscriteria een steeds belangrijker rol bij de aankoopbeslissing van de consument. In de
90er jaren en sinds de 21ste eeuw staat het begrip "duurzame ontwikkeling" centraal: heel wat
mensen houden in hun consumptiegedrag rekening met milieu, medemens en toekomstige generaties.
Consumenten kunnen bijdragen tot verandering door zelf het goede voorbeeld te geven: minder en
milieuvriendelijker verbruiken, niet verspillen, afval voorkomen en sorteren, producten uit eerlijke handel aanschaffen, aankopen doen in kringloopwinkels en bij ondernemingen uit de sociale economie.
Door middel van geld kan de consument macht uitoefenen. Voor alle consumenten samen gaat het
over grote sommen die invloed kunnen hebben. Bijvoorbeeld door het al dan niet kopen van bepaalde producten en/of te kiezen voor ethisch verantwoord bankieren. Ook op andere manieren kan de consument zijn macht tonen: briefkaartacties, petities, ludieke demonstraties,...
Meer en meer bedrijven kiezen dan ook bewust of onder druk van de consument voor duurzaam
ondernemen. Dit staat voor milieuverantwoord ondernemen, voor eerbied voor arbeiders- en
mensenrechten, voor eerlijke wereldhandel en voor democratie in de onderneming.
Als consument hebben we het recht te kiezen voor duurzame producten. Bewust verbruiken in een maatschappij waar consumeren aan steeds lagere prijzen het leitmotiv is, vraagt evenwel behoorlijk wat engagement. De weg naar duurzame alternatieven ligt immers niet altijd voor de hand. Niet dat er geen wereldwinkel of biomarkt in de buurt is, maar je moet er wel tijd voor maken of hogere prijzen accepteren. Eenmaal beland tussen de meer duurzame producten, is de keuze voor een bepaald product ook niet meteen gemaakt. Om uit het aanbod doelbewust net dat ene product te selecteren, zouden we haast de hele levensloop van het product moeten kennen: hoe milieuvriendelijk zijn de grondstoffen, werkt het bedrijf waar het geproduceerd werd sociaal verantwoord, hoeveel transport was nodig om het bewuste product in onze handen te krijgen? Het maken van zo'n analyse is niet evident. In de praktijk hoeft niet elke bewuste consument al die details te weten. Het volstaat enerzijds voor de meesten dat ze aanwijzingen hebben dat het min of meer snor zit. Dergelijke onderbouwde aanwijzingen zijn er nu vaak te weinig. Of ze zijn onduidelijk voor een breed publiek. Anderzijds moet de volledige informatie wel transparant en dus beschikbaar zijn voor die consumenten die het hele verhaal willen kennen.
Deze standpuntentekst wordt onderschreven door de leden van NBV vzw.
Kan uw organisatie zich vinden in deze tekst en heeft u eveneens interesse om lid te worden? Stuur dan een gemotiveerd mailtje naar info@bewustverbruiken.org, zodat we u de nodige informatie kunnen bezorgen.