Vis

Is vis beter voor het milieu dan vlees? Niet noodzakelijk! Volgens FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties, doet 70% van de belangrijkste commerciële visserijen aan overbevissing of balanceert op de rand ervan. Dit heeft grote gevolgen op ecologisch, sociaal als economisch vlak. De officiële visquota liggen meestal een stuk hoger dan datgene wat wetenschappers aanraden.

Er is niet enkel het leegvissen van de zeeën, ook de aquacultuur heeft heel wat ongewenste neveneffecten. Wil je toch vis eten, kies dan voor duurzame vis met het Biogarantie- of MSC label. 

Wilde vis

Hoewel de media vooral bericht over het leegvissen van de zeeën zijn er nog meer ecologische nadelen aan wilde visvangst. Voorbeelden zijn onder meer de grote bijvangsten die dood of stervend overboord worden gegooid of de vernietiging van (onderwater) ecosystemen door het gebruik van sleepnetten of zelfs dynamiet.

Kweekvis

Gekweekte vis kent steeds meer succes. Volgens de FAO bestaat ruim een kwart van de vis voor menselijke consuimptie uit aquacultuur. Binnen 30 jaar zal er wellicht meer gekweekte dan wilde vis beschikbaar zijn, aldus deze internationale instelling.

Is kweekvis een oplossing voor de dalende visbestanden in de oceaan? Alleen als er strikte eisen aan duurzaamheid worden gesteld, volgens Greenpeace in een rapport dat deze milieu-organisatie in Barcelona uitbracht naar aanleiding van de Seafood Summit in Barcelona.

Volgens dit rapport verhoogt kweekvis immers de druk op de visbestanden nog meer. Het voer van kweekvis bestaat veelal uit wilde vis. Er is soms sprake van overmatig gebruik van antibiotica en pesticiden. Grote aantallen ontsnapte kweekzalm vermengen zich met wilde zalm en dit leidt tot zwakker nageslacht dat snel sterft.

Duurzame vis

Voorlopig kan je voornamelijk zalm en forel biologisch kopen. Maar ook hier gaat het om aquacultuur. In theorie zijn er wel grote verschillen met de gangbare kweek. Zo zijn er vereisten over het aantal vissen per kooi, de stroming in het water en het voedsel voor de vissen. Ook zijn er richtlijnen rond het gebruik van kleurstoffen, chemische stoffen tegen algen en schimmels, of antibiotica. Op dit moment bestaan er jammer genoeg geen internationale normen voor biologische kweekvis. Daarom vullen bedrijven of landen de normen zelf in, wat voor heel wat verschillen zorgt.

Als je verantwoorde kweekvis wil, kan je ook kiezen voor vis die op een relatief milieuvriendelijke wijze is gekweekt: met een relatief hoog gehalte aan plantaardig voedsel en in een weinig vervuilend systeem. Zo kan je bijvoorbeeld vis kopen die gekweekt is via recirculatie, een techniek waarbij de producent het teeltwater zuivert en opnieuw gebruikt. Zulke vis kan je herkennen aan het blauwe MSC-label. Dat label wordt uitgereikt door de Marine Stewardship Council en garandeert dat de vis afkomstig is uit duurzame visserij. De certificering gebeurt door onafhankelijke organisaties die geaccrediteerd zijn. Voorlopig is het nog wat zoeken in de winkelrekken, maar in de toekomst zal het assortiment aan vis en schaaldieren met dit label verder worden uitgebreid.

Garnalen

Tegenwoordig kan je overal garnalen krijgen. Scampi's, gamba's en steurgarnalen zijn nog nooit zo goedkoop geweest. De opkomst van de aquacultuur heeft de markt veranderd. Voor landen als Ecuador, Brazilië en Thailand is het nu een belangrijk exportproduct.

Net zoals bij kweekvis is de balans negatief, en niet alleen voor het milieu. Grote stukken mangroves worden gekapt voor de bouw van kweekbassins. Lokale vissersgemeenschappen die al eeuwenlang leven in en van de mangroves zijn beroofd van hun voedselwinning. Soms worden ze zelfs met geweld verdreven.

Garnalen uit de Noordzee zijn een lekker lokaal alternatief. Wild gevangen garnalen zijn ecologisch meer verantwoord, maar overbevissing bedreigt ook hier de voedseltoevoer en inkomensbronnen van lokale gemeenschappen. Geef in elk geval de voorkeur aan ongepelde garnalen. Tegenwoordig worden garnalen, om de personeelskosten te drukken, gepeld in het buitenland, onder andere in Marokko. Voor het transport en het koelen is heel wat extra energie nodig.

Meer informatie

• Niet alle vissoorten staan evenveel onder druk. Welke vissoorten absoluut te vermijden zijn, vind je op www.goedevis.nl. Je vindt er ook een overzicht van de prima keuzes.
• Informatie over het MSC-label en de criteria die er gebruikt worden vind je op de website van Marine Stewardhip Council.