5. De muren ademen mee
[ MUURBEKLEDING ]
Welke muurbekleding gebruik je best in een
slaapkamer? Sommige bekledingen trekken
veel stof aan en houden het vast. Om het
wat minder aantrekkelijk te maken voor de
huisstofmijt, vermijd je deze best (zie hoofdstuk
8). Steeds vaker zie je dat mensen hun
slaapkamermuren weer gewoon pleisteren
en schilderen. Behangen raakt wat uit de
mode en bedrukt behang wordt vaak gereserveerd
voor kinderkamers. Elk soort
muurbekleding heeft voor- en nadelen.
LEEMPLEISTERS
Tegenwoordig is er haast een rage van kant-enklare
leempleisters. Ze bestaan in allerlei kleuren
en zijn vrij makkelijk zelf aan te brengen. Leem is
een uitstekende vochtregulator. De pleisters komen
meestal recht uit de natuur, zonder toevoeging van
kleurstoffen. Afhankelijk van het merk, wordt soms
het onschadelijke methylcellulose (gebruikt voor
behangerslijm) toegevoegd om het stofgehalte van
leempleister te verminderen.
Je kan ook werken met leemblokken (in plaats
van baksteen, bijvoorbeeld). Die kan je onbehandeld
laten, pleisteren of schilderen.
GIPS
Gipspleisters bestaan er in verschillende soorten.
Om te beginnen zijn er pleisters die je handmatig
uitsmeert, daarnaast zijn er de veel door doe-hetzelvers
gebruikte gipsplaten (vb. Gyproc, Knauf).
Die kunnen bestaan uit gips met een laagje karton
rond ('gipskartonplaten') of uit gips vermengd met
(cellulose)vezels ('gispvezelplaten'). De laatste zijn
zwaarder, maar ook steviger.
Een tweede onderscheid wordt bepaald door de
aard van het gips. Er zijn drie veelgebruikte groepen:
natuurgips, rogips (een restproduct uit de 'ontzwaveling'
van de rookgassen van elektriciteitscentrales),
en fosfogips (restproduct uit de productie
van fosforzuur en bepaalde kunstmeststoffen). Het
laatste heeft een hogere radioactiviteit (een hogere
radonbelasting in huis) en mag niet in alle landen
gebruikt worden in bouwtoepassingen. In België is
het gebruik van fosfogips jammer genoeg wel toegelaten.
VERVEN
Zelden laat je gips onbehandeld. Meestal komt er
behang of een verflaag over.
Kalkverf is zeer eenvoudig te verwerken, zeer
natuurlijk en geeft een prima vochtregulering in de
kamer. Kalkverf geeft echter af als je er bijvoorbeeld
met je kleren (of pyjama) tegen schuurt, behalve als
je haar vermengt met lijnolievernis of waterglas.
Kalkcaseïneverf is een even goed alternatief, en
voor binnenhuistoepassingen evidenter: de verf
wordt gebonden door de aanwezigheid van caseïne,
een melkeiwit (deze verf wordt daarom in het
Engels ook wel 'milkpaint' genoemd). Kalk- en
kalkcaseïneverven bevatten geen oplosmiddelen: je
lost ze als poeder gewoon op in water.
Ook andere 'natuurverven' zijn meestal de meest
gezonde en minst milieuschadelijke alternatieven.
De basisgrondstoffen bestaan uit minerale of plantaardige
producten (minerale stoffen, plantaardige
oliën, natuurlijke harsen en wassen). Sommige
bevatten een natuurlijk oplosmiddel (natuurlijke
gomterpentijn, citrusverdunner), andere hebben
water als verdunner. Een aantal natuurverffabrikanten
mengen de natuurlijke basisgrondstoffen
met isoparafinen (een gezuiverd aardolieproduct)
als oplosmiddel. Om technische redenen en omdat
sommige mensen ook gevoelig zijn voor de natuurlijke
oplosmiddelen. Ben je in dat geval, dan maak
je best de keuze voor waterverdunbare natuurverf.
Laat je niet vangen door de term 'milieuvriendelijke'
of 'watergedragen' verf. Meestal gaat het hierbij om
verven waarvan de basisgrondstoffen petrochemische
producten zijn (latex, acryl, vinyl).
Waterverdunbare verven hebben niet de
typische geur van solventen (oplosmiddelen) en je
kan ze onder de kraan uitspoelen met water (in
plaats van white spirit). Doe dit echter niet met
latex-, acryl en vinylverven. Die bestaan immers
zoals gezegd voor een groot deel uit petrochemische
(quasi onafbreekbare) grondstoffen: je
spoelt dus eigenlijk minuscule plastic deeltjes door
de goot, die door geen enkel waterzuiveringsstation
afgebroken worden.
Om het Europese Milieukeurmerk te mogen dragen
moet verf aan een aantal milieu-eisen voldoen. De
verven die het Europese Milieukeurmerk dragen zijn
een stuk milieuvriendelijker dan de anderen
alhoewel ze nog steeds synthetisch zijn.
BEHANGEN
Als je voor behangpapier in de slaapkamer kiest,
vermijd dan vinylbehang (dit is gemaakt op basis
van PVC) of behang van andere kunststoffen. Die
trekken meer stof aan dan papieren behang. Ook
textielbehang (natuurlijk of synthetisch) is gevoeliger
voor stofophoping, net als structuurbehang (dit is
meestal vinyl of glasvezelbehang, maar soms ook
papierbehang met een reliëfstructuur). Bovendien
kunnen er uit synthetische behangsoorten meer
schadelijke substanties vrijkomen. Vaak zijn ze ook
met fungiciden behandeld. In tegenstelling tot
papieren behang, beletten ze een goede vochthuishouding
(ze zijn niet 'ademend').
Glasvezelbehang blijkt, in tegenstelling tot wat
sommigen vreesden, niet schadelijk te zijn voor de
ademhalingswegen: de vezels zijn te grof om zich
vast te zetten in de longen. Wel kan er huidirritatie
zijn bij de verwerking en zolang de vezels niet door
een verflaag gebonden zijn. De lijmen die voor
glasvezelbehang gebruikt worden zijn ook niet
onschuldig: het gaat om kunstharslijmen. Ten slotte
vergt ook het smeltproces van glas veel meer energie
dan de aanmaak van bijvoorbeeld papierbehang.
Gewoon behangpapier bestaat er in vele gewichten,
decoraties en soorten. Behangpapier met het
Blaue Engel-label bevat een aandeel recyclagepapier.
Het meest milieu- en kostenvriendelijk is rijstpapier
(ook 'schilderbehang' of 'Raufasertapeten' genoemd).
De 'rijstkorreltjes' die je in het papier ziet, zijn
eigenlijk houtvezeltjes. Rijstpapier met Blaue Engellabel
bevat minstens 80 % recyclagepapier. Het is
stevig en je kan het overschilderen in de kleur die
je wenst.
De alledaagse, eenvoudige behangerslijm op
basis van methylcellulose is onschadelijk voor de
gezondheid. Hoe 'straffer' de lijm, hoe meer
toevoegmiddelen die potentieel gevaarlijk of milieubelastend
zijn. Gebruik voor gewoon behangpapier
geen lijmen die voor zwaardere toepassingen
gemaakt zijn. Kunststofbehang en glasvezelbehang
vergen specifieke lijmsoorten met kunstharsen, die
op hun beurt voor een hogere belasting van de
binnenhuislucht kunnen leiden.
Ten slotte kan je de (bak)stenen ook gewoon
bloot laten.
| 