3. De maquila blues
[ SLAAPKLEDIJ ]
Slaapkledij, T-shirts, onderbroeken, (nacht-)
hemden,... worden zelden hier vervaardigd.
De hoge prijs van de arbeiderslonen zou
immers de winst van de bedrijven beperken.
Om zoveel mogelijk winst te maken gaan
bedrijven daarom op zoek naar plaatsen op
de wereld waar arbeid goedkoop is.
MAQUILAS ?
Onze slaapkledij wordt vaak vervaardigd in 'maquilas'
of 'sweatshops'. Dit zijn bedrijven die een
bepaald deel van het productieproces in handen
hebben. Vaak vestigen ze zich in vrijhandelszones.
Deze zijn zeer aantrekkelijk voor bedrijven omdat
er noch export- noch importtaksen moeten worden
betaald. De regeringen van de gastlanden
ontvangen hen met open armen in de hoop de
werkloosheidscijfers te drukken. Maquilas treft men
voornamelijk in Azië en Centraal-Amerika aan.
Schendingen van arbeidsrechten zijn er schering
en inslag. De arbeid(st)ers werken er tot 10 á 12
uur per dag, 7 dagen op 7, in mensonwaardige
omstandigheden en met weinig oog voor hygiëne.
Seksuele en psychologische intimidatie zoals
lijfstraffen en verbod op zwangerschap zijn vaak
terugkerende problemen. Vakbondsvorming is
meestal verboden.
Wanneer arbeid(st)ers zich verzetten tegen de
slechte arbeidsomstandigheden in deze fabrieken
worden ze ontslagen. Toch slagen ze er in om clandestien
organisaties op te richten die zich verzetten
tegen deze vormen van uitbuiting. Omdat in dergelijke
fabrieken voornamelijk vrouwen werken, komen
heel wat initiatieven van vrouwenorganisaties.
Het is moeilijk controle uit te oefenen op deze
maquilas of sweatshops. Het gaat meestal om
kledingbedrijven die geen hoogtechnologische
ingrepen vereisen en waarvoor weinig grote indus-
triële machines nodig zijn. Hierdoor is het mogelijk
snel te verhuizen naar andere, 'gunstigere', omstandigheden
wanneer de arbeiders zich verenigen of
de plaatselijke overheid de arbeidswetten verstrengt.
Wanneer we als consument in het Noorden onze
slaapkledij aantrekken, staan we zelden stil bij de
slechte arbeidsomstandigheden waarin deze kledij
in het Zuiden wordt vervaardigd. Het Zuiden lijkt
ver weg te liggen. Nochtans zijn de arbeidsomstandigheden
waarin ons nachthemd gemaakt wordt
niet enkel een probleem van het Zuiden.
Ook hier in het Noorden vegen meer en meer bedrijven
hun voeten aan sociale rechten voor arbeid-
(st)ers en sluiten bedrijven hun deuren. De negatieve
gevolgen van globalisering laten zich hier duidelijk
voelen. Ook in industrielanden duiken meer en
meer (clandestiene) bedrijven op die het niet nauw
nemen met arbeidersrechten en sociale wetgeving.
Momenteel schat men het aantal op 2000.
Aangezien de afzetmarkt van kledingproducten die
in maquilas worden vervaardigd het buitenland is,
worden de prijzen voor deze producten in dollars
uitbetaald. De arbeid(st)ers worden echter in de
plaatselijke munt betaald. Deze munt is meestal
onstabiel en de koers ervan zakt vaak in elkaar.
Arbeid(st)ers worden heel weinig uitbetaald, terwijl
de multinationals winsten blijven opstrijken in
stabiele dollars.
MILIEUSPARENDE SLAAPKLEDIJ
|
In kleding vind je soms keurmerken en labels die
verwijzen naar ecologische eigenschappen. Vaak is
het veeleer een verkoopsmiddel en biedt het weinig
milieugarantie.
Zo kan het feit dat katoen niet met chloormiddel
gebleekt is, aanleiding geven tot een milieuverwijzing,
waardoor de consument denkt dat alles in
orde is, terwijl het kledingstuk toch afkomstig is
van een ernstig door pesticiden vervuilde teelt.
Zo kan je het Öko-tex 100 label vinden op kledingstukken
die minder van bepaalde schadelijke stoffen
bevatten (vb. formaldehyde, zware metalen, pesti-
ciden, pentachloorfenol en kleurstoffen), maar
andere stoffen, zoals chloorbleekmiddelen, optische
witmakers en synthetische weekmakers, zijn bij de
productie niet verboden. Dat zijn ze wel bij het
EKO-keurmerk van het Nederlandse keurmerkinstituut
SKAL. Dit label wordt toegekend aan
biokatoen, waaruit bijvoorbeeld slaapkledij wordt
vervaardigd. Bovendien voldoet het katoen afkomstig
van bioteelt ook aan een aantal sociale voorwaarden.
(zie hoofdstuk 4)
TWEEDEHANDSSLAAPKLEDIJ
Als je je pyjama of nachtkleed ontgroeid bent of na
al die jaren eens wat anders wilt, bezorg je nachtgoed
aan een kringloopcentrum in de buurt. Je kan
er meteen uitkijken naar een nieuw nachtgewaad.
Kringloopcentra engageerden zich van bij hun
ontstaan in de sociale economie. Op deze manier
dragen ze bij tot betere arbeidsomstandigheden.
Door hergebruik van goederen vermindert ook de
verspilling van grondstoffen.
|
|
WAT KAN JE DOEN ?
- Laat je stem in de winkel horen en stel vragen over
de herkomst van je slaaphemd.
- Kruip in je pen en steun de internationale solidariteitsoproepen
van de Schone Kleren Campagne of
neem deel aan hun acties.
In het kleinere, alternatieve circuit (vb. Wereldwinkels)
kan men hier en daar al kleren kopen die
in correcte omstandigheden werden gemaakt tegen
een redelijk loon, maar jammer genoeg is het nog
geen algemene trend. Het aanbieden van Schone
Kleren in de winkel met een erkend keurmerk, is
een langdurende, geleidelijke ontwikkeling. De
federale administratie bereidt momenteel de
invoering van een sociaal label voor. Het sociaal
label is een keurmerk dat garandeert dat producten
vervaardigd werden met respect voor de
rechten van de werknemers (in overeenstemming
met de fundamentele arbeidsnormen van de IAO).
De code die de Schone Kleren Campagne opstelde,
gaat echter veel verder.
|
