1. Bedgeheimen

[ HET BED EN TOEBEHOREN ]

In bed brengen we 1/3 van ons leven door, pakweg zo'n 200.000 uren. Een goede nachtrust is even vitaal als goed eten. Tijdens je slaap herstel je van de inspanningen van de dag. Jezelf of anderen een goede nachtrust onthouden, kan leiden tot fysische of psychische problemen, zoals oververmoeidheid, hoofdpijn of erger. Iemand om de haverklap wakker maken behoort trouwens tot het rijtje gruwelijke folteringen dat in sommige totalitaire regimes wordt toegepast.

BED

Je bed is best gemaakt van massief hout (voor FSC-hout zie hoofdstuk 6). Massief hout is afkomstig van een hernieuwbare grondstof en tijdens de productie komen weinig schadelijke stoffen vrij. Uit verlijmde platen en spaanplaten daarentegen komen bepaalde milieubelastende stoffen vrij (zie ook hoofdstuk 2).

Stalen bedden hebben weliswaar een lange levensduur en zijn goed te recycleren, maar ze hebben ook een aantal nadelen. Bij het verchromen van staal komen zware metalen vrij in het water en het afvalslib. Bovendien kost het proces veel energie. Indien je een ijzeren bed of kader hebt, zorg dan voor een aarding. IJzeren bedden worden namelijk snel elektrostatisch opgeladen.

Een bed moet aangepast zijn aan ieders maat, gewicht en behoefte. Voor koppels is de beste oplossing: ieder z'n eigen matras en bedbodem in één bed. Je bed moet ook groot genoeg zijn. De hardheid van je matras en de vering moet je zelf aanvoelen, eventueel in samenspraak met een kinesitherapeut als je gevoelig bent aan nek- en/of rugwervels.

BEDBODEM

Er bestaan verschillende types bedbodems. Zowel uit gezondheids- als milieustandpunt is een houten lattenbodem de beste keuze. Hierbinnen bestaan nog verschillende soorten: sommige al soepeler dan andere. Een goede lattenbodem moet zich perfect aanpassen aan de vorm en beweging van je lichaam: je rugwervels moeten in een rechte lijn liggen tijdens je slaap. Test het uit in de winkel! Laat je niet verleiden door lage prijzen.

Bedbodems met metalen veren ('ressorts') kunnen elektrostatisch opladen (dit is niet het geval bij aluminium veren) en hebben minder ergonomische voordelen dan lattenbodems. Matrassen op dergelijke bodems bevatten gemiddeld ook 2.5 maal meer huisstofmijt (zie hoofdstuk 8).

MATRAS

Materiaal voor matrassen is er te kust en te keur. Je kiest best voor zuivere natuurlatex. Deze latex wordt gewonnen uit de rubberboom.

Let op: tegenwoordig zijn er matrassen op de markt die bestaan uit een mengeling van natuurlatex en synthetische latex. Sommige goedkope latexmatrassen bevatten toegevoegde chemicaliën tegen ongedierte. Dat is te vermijden.

Verder zijn er ook matrassen gevuld met paardenhaar, kokos, katoen, sisal en vlas. Meestal worden ze in combinatie met natuurrubber gebruikt. Futons zijn matrassen van 100% katoen. Wollen matrassen bieden meestal niet voldoende anatomische ondersteuning of zijn te hard. Probeer ze uit in de winkel.

Vermijd matrassen uit synthetische schuimen. Deze verzekeren geen anatomisch comfort en verhogen de transpiratie en elektrostatische ladingen. Synthetische schuimen zijn een erg brandgevoelig materiaal en bevatten daarom chemische vlamvertragers (zie kader). Emissies van gevaarlijke stoffen (onder meer benzenen) uit kunststofmatrassen komen versterkt vrij bij de hogere temperaturen die je in bed produceert.

Hoewel waterbedden minder ontvankelijk zijn voor huisstofmijt en ze voor een aantal personen een zachte nachtrust verzekeren (in ziekenhuizen gebruikt men ze om doorligwonden te voorkomen), hebben ze enkele belangrijke nadelen.

Eerst en vooral moet het water regelmatig vervangen worden. Bovendien moet het opgewarmd worden, om een koud gevoel te vermijden. Gemiddeld verbruikt een waterbed 750 kilowattuur per jaar. Dat is evenveel als jaarlijks voor de verlichting van een woning nodig is. Tenslotte zijn niet alle draagstructuren geschikt voor waterbedden, vanwege hun gewicht.

KUSSENS, DEKBEDDEN EN DEKENS

Kussens zijn gevuld met natuurlijk materiaal (veren, dons, wol, zijde, speltkaf, boekweit, katoen, natuurlatex) of met synthetisch materiaal (chemische latex, polyester, polyether). Natuurrubber wordt in combinatie met katoen gebruikt, om de kussens zachter en veerkrachtiger te maken.

Als vulling voor hoofdkussens hebben wol, zijde, boekweit en speltkaf de voorkeur. Bij dons en veren moeten we rekening houden met een mogelijke dieronvriendelijke productie (zie ook verder). Sommige mensen zijn ook allergisch voor veren.

Dekbedden vergen minder tijd om het bed te dekken dan lakens en dekens. Wel moeten ze regelmatig verlucht en onderhouden worden. Voor de vulling van dekbedden worden verschillende materialen gebruikt: synthetisch (polyester), dons, katoen, wol, zijde en kamelenhaar. Het is niet makkelijk om uit te maken wat de beste vulling is.

Synthetische dekbedden doen transpireren, laden elektrostatisch op en zijn gemaakt van een niethernieuwbare grondstof.

Echte donsdekens zijn licht, maar kunnen bij sommige mensen allergieën ontlokken en het verzamelen van de veertjes gebeurt meestal niet diervriendelijk. Zestig percent van alle dons is afkomstig van eenden en ganzen die levend geplukt worden.

Pluimen doet de dieren pijn en veroorzaakt stress. Tot op de slagpennen na worden ze helemaal kaalgeplukt, waardoor ze van hun natuurlijke bescherming worden beroofd. De rest van het dons is afkomstig van geslachte dieren. Slechts een heel klein deel komt uit verlaten nesten van dieren in het wild (zgn. eidereendendons).

Veel dekbedden worden behandeld met siliconen, een soort rubberachtige stof, waarvan de productie milieubelastend is.

Dekens zijn gemaakt van wol of synthetisch materiaal. Wol heeft, als hernieuwbaar en gezond materiaal, de voorkeur. Elektrische dekens en dekbedden verbruiken gemiddeld 85 kilowattuur per jaar. Ze zijn niet alleen vanuit energetisch standpunt een boosdoener, maar ook vanuit gezondheidsstandpunt, omdat ze je lichaam langdurig blootstellen aan elektrische velden.

[ INFO EN VERKOOPPUNTEN ]

• KVK (Koepel van Vlaamse Kringloopcentra) Voor werking en adres van de dichtstbijzijnde kringloopwinkel: tel. 03 281 03 30, www.kringloop.net of de Vlaamse infolijn op het telefoonnummer 0800-30201
• Voor adressen van gespecialiseerde meubelwinkels: VIBE (Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch wonen en bouwen), tel. 03 239 74 23, www.vibe.be en MeM0 (Mens en Milieuvriendelijk Ondernemen): tel. 03 281 12 97, www.memogids.be