Bewust wonen en (ver)bouwen

Inleiding

Volgens het Milieu-themarapport 2001 zijn de Vlaamse gezinnen de grootste vervuilers van het leefmilieu geworden. Gezinnen worden kleiner en hun aantal neemt toe, wat leidt tot een hoger verbruik voor verwarming, verlichting en water. Er zijn nochtans heel wat haalbare maatregelen die niet enkel het milieu sparen, maar daarenboven het comfort verhogen en geld sparen.

De Wereldgezondheidsorganisatie definieert 'gezondheid' niet als 'afwezigheid van ziekte', maar als een toestand van lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden. Daarbij speelt de woonomgeving een belangrijke rol. De woning als onze 'derde huid' is een wezenlijke bouwsteen voor onze gezondheid, ons welbevinden en voor een hoge levenskwaliteit in de breedste zin. De moderne westerse mens brengt immers 90 % van z'n levenstijd binnenshuis door!

Tenslotte heeft onze keuze van wonen ook zijn weerslag op de mensen achter de producten. Eerlijke handel en controle op arbeidsvoorwaarden verdienen onze aandacht.

Deze brochure gaat over gezonde, sociaal verantwoorde en milieusparende woningen en woongedrag. Hoe kan je energie besparen? Welke materialen zijn gezond? Wat zijn veilige huishoudproducten? Waar vind je goede tweedehandsspulletjes met een sociale meerwaarde? Wat is biologisch en eerlijk textiel? Hoe ziet een ecologische tuin eruit? Hoe zorg je voor een aangenaam binnenklimaat? Hoe vind je verantwoord hout? Over deze en verschillende andere onderwerpen vind je hier uitleg en concrete tips.

Deze keuzes eerst!

Bewust bouwen, verbouwen en wonen heeft te maken met een aantal keuzes die je best op voorhand maakt:

• Ga in de stads- of dorpskern wonen als je nog geen bouwgrond hebt. Zo heb je alle voorzieningen bij de hand (scholen, winkels, werk- en uitgaansgelegenheid...) en spaar je onder meer heel wat auto-energie en wegeninfrastructuur.
• Kies eerder voor een verbouwing van een bestaand pand dan voor nieuwbouw. Zo spaar je al een hele hoop materialen uit (muren, vloeren...) en wellicht haal je uit het bestaande pand nog een reeks materialen die je op een leuke manier kan verwerken in je verbouwing (oude stenen, originele balken, mooie binnendeuren, gekleurd glas...)
• Kies voor een rijhuis in plaats van een alleenstaand huis. Alleenstaande huizen verbruiken veel meer energie dan rijhuizen of appartementen met dezelfde omvang en dezelfde isolatiewaarde
• Probeer de woning in te delen in temperatuurszones: op het zuid-zuidwesten de leefruimtes die zonlicht moeten ontvangen in de tussenseizoenen. Op het noorden de niet of minder te verwarmen ruimtes (garage, wc, gangen, berging, slaapkamers...). Zo vormen deze noordelijke zones een 'buffer' tussen de koude buitenlucht en de te verwarmen ruimtes in huis.

Deze onderwerpen worden uitgebreid behandeld in een brochure die de Vlaamse Provincies dit najaar zullen verspreiden, onder meer via de gemeenten en organisaties zoals VIBE vzw.

Duurzaam verbouwen kost effectief wat meer geld en moeite, maar je houdt er een investering van je leven en een zonnewarm gevoel aan over. Marc Bontemps, directeur OXFAM-Wereldwinkels